Używamy Cookies w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Dalesze korzystanie z tego serwisu oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedz się więcej o naszej polityce prywatności

x

22-24/10/2015

Bartek Wąsik / fot. Bartek Szmigulski
GaleriaBartek Wąsik / fot. Bartek Szmigulski
  • Swoją muzykę mogę porównać do białego światła zawierającego wszystkie kolory. Tylko pryzmat jest w stanie je oddzielić i sprawić, żeby się pojawiły. Tym pryzmatem może być dusza słuchacza. – Arvo Pärt

    Arvo Pärt / Alina

    wykonanie: Andrzej Bauer – wiolonczela / Jakub Jakowicz – skrzypce /  Bartek Wąsik – fortepian / Royal String Quartet

    program:

    Arvo Pärt Spiegel im Spiegel
    Arvo Pärt Fratres
    Arvo Pärt Für Alina
    Arvo Pärt Fratres
    Arvo Pärt Spiegel im Spiegel

    Arvo Pärt jest bez wątpienia jednym z najbardziej znanych żyjących kompozytorów, zaś jego muzyka sięga znacznie poza terytorium muzyki poważnej. Co ciekawe, pomimo tak fenomenalnej popularności, poprosiwszy jakąś osobę o zanucenie któregoś z jego utworów, możemy wprawić ją w zakłopotanie. Paradoks ten sięga nawet dalej, kiedy pomyślimy o tym, że estoński kompozytor od końca lat siedemdziesiątych nie stosuje awangardowych technik kompozytorskich, często stroniących od łatwych do zapamiętania motywów melodycznych. I chyba to właśnie jest istotą muzyki Arvo Pärta, zwłaszcza tej kameralnej. Kompozytor stosuje w niej proste struktury harmoniczne, melodię zaś redukuje do takiego stopnia, że – tu kolejny paradoks – staje się ona bardziej płaszczyzną niż linią. Najlepszym przykładem tego podejścia do materiału dźwiękowego i do muzyki w ogóle jest dobrany przez pianistę Bartka Wąsika program pierwszego festiwalowego wieczoru.

    Struktura koncertu ma charakter zwierciadlany, gdzie osią programu jest kompozycja Für Alina. Ten krótki utwór fortepianowy napisany został w 1976 roku dla osiemnastoletniej córki znajomych Pärta, gdy ta wyjeżdżała do Londynu na studia. Podobnie jak młoda dziewczyna wyjeżdżająca na spotkanie nowego, w nieznanym jej mieście, tak i Arvo Pärt otwiera tym utworem nową kartę, wprowadzając do swojego stylu technikę, którą nazwał tintinnabuli. Paul Hillier, śpiewak i dyrygent współpracujący z Arvo Pärtem, powiedział, że istotą techniki tintinnabuli jest to, że podobnie jak dźwięk dzwonu, którego już nie słyszymy, a który nadal istnieje w jego wibracji, tak i muzyka Estończyka rozpływa się powoli i trwa poza słyszeniem. Für Alina mieści się zaledwie na dwóch stronach partytury, jednak wskazówka kompozytora, by utwór grać „spokojnie, podniośle i wsłuchując się w wewnętrzne ja”, daje wykonawcy dużą swobodę, i otwiera drogę dla jego pozaczasowości. Przywodzi to na myśl wskazówki wykonawcze z Parsifala, w których Wagner zaleca, by muzykę grać „bardzo wolno”, a następnie „jeszcze wolniej”.

    Przed i po Für Alina zabrzmi bodaj najbardziej znaną kompozycję Arvo Pärta – Fratres. Napisany pierwotnie na skrzypce i fortepian utwór zabrzmi najpierw w wersji na kwartet smyczkowy, następnie zaś na wiolonczelę i fortepian. Fratres dzieli się na dwie części – wirtuozowską introdukcję, po której następuje długa część o charakterze medytacyjnym, realizująca założenia techniki tintinnabuli. W komentarzu do swojego utworu Pärt pisze: „Brzmienie konkretnego instrumentu jest częścią muzyki, ale nie jest jej najważniejszym elementem. [...] esencja muzyki musi pozostawać niezależna od kolorytu instrumentalnego”. O wartości słów kompozytora będziemy mogli przekonać się sami, słuchając dwóch aranżacji tego samego utworu.

    Fratres Pärta zostało użyte w ścieżkach dźwiękowych ośmiu filmów; jeszcze popularniejszy pod tym względem okazał się inny jego utwór, mianowicie Spiegel im Spiegel, który można usłyszeć w blisko dwudziestu obrazach. Na Nostalgii utwór, którego tytuł znaczy „lustro w lustrze”, nabierze dodatkowego znaczenia, ponieważ wykonany na początku koncertu z towarzyszeniem wiolonczeli, na końcu zaś z skrzypiec, zepnie całość dźwiękową klamrą, a jego ostatnie brzmienia będą stanowić odbicie pierwszych dźwięków wieczoru.

     

  • ANDRZEJ BAUER

    Wiolonczelista, pedagog i kompozytor. Jest zdobywcą pierwszej nagrody na Międzynarodowym Konkursie ARD w Monachium oraz laureatem Międzynarodowego Konkursu Praska Wiosna i nagrody Parlamentu Europy i Rady Europejskiej. W 2000 roku nagrał – pierwszy w historii polskiej dyskografii – album z kompletem suit wiolonczelowych Johanna Sebastiana Bacha. Andrzej Bauer poświęca wiele uwagi muzyce najnowszej, czego owocem jest jego autorski projekt Cellotronicum oraz stworzenie grupy Cellonet, która skupia najlepszych polskich wiolonczelistów i tak jak jej założyciel specjalizuje się w muzyce współczesnej.

    BARTEK WĄSIK

    Pianista i aranżer, laureat Paszportu „Polityki” 2014, Gwarancji Kultury przyznawanej przez TVP Kultura i zdobywca tytułu Polak z Werwą. Założyciel i członek Lutosławski Piano Duo oraz kwartetu Kwadrofonik, Barłomiej Wąsik zdobył z nimi liczne nagrody. Projekt artysty zatytułowany Nowa Warszawa otworzył drogę do współpracy pianisty z takimi artystami, jak Katarzyna Nosowska czy Muniek Staszczyk. Jednocześnie rozpoczął intensywną artystyczną przyjaźń ze Stanisławą Celińską i Royal String Quartet. Projekt Nowa Warszwa został uhonorowany Wdechą i Gwarancją Kultury przyznawaną przez TVP Kultura.

    JAKUB JAKOWICZ

    Gry na skrzypcach uczył się u swojego ojca Krzysztofa Jakowicza, pod kierunkiem którego studiował w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Był również ostatnim uczniem jednego z twórców polskiej szkoły skrzypcowej, prof. Tadeusza Wrońskiego. Występował w najbardziej prestiżowych salach koncertowych na czterech kontynentach, zarówno z wiodącymi światowymi orkiestrami, jak i w formacjach kameralnych, zwłaszcza z Zehetmair Quartett, którego jest członkiem. Jakub Jakowicz jest także laureatem Paszportu „Polityki” za rok 2003, zaś w 2007 roku został uhonorowany nagrodą Orfeusz podczas Festiwalu Warszawska Jesień.

    ROYAL STRING QUARTET

    Royal String Quartet to dziś jeden z najbardziej dynamicznych kwartetów smyczkowych na świecie. Międzynarodową karierę zespołu zapoczątkowało zaproszenie do programu BBC New Generation Artists. Obecnie gości na najważniejszych europejskich scenach i festiwalach. Kwartet współpracuje z wytwórnią Hyperion, dla której nagrał płyty z muzyką Szymanowskiego, Lutosławskiego, Pendereckiego, a także album z kompletem kwartetów smyczkowych Góreckiego, wymienianym przez międzynarodową krytykę wśród najważniejszych interpretacji tego repertuaru. W marcu 2015 ukazała się najnowsza płyta zespołu, prezentująca utwory Pawła Szymańskiego i Pawła Mykietyna.

  • wykonanie:

    ANDRZEJ BAUER – wiolonczela
    BARTEK WĄSIK – fortepian
    JAKUB JAKOWICZ – skrzypce 
    ROYAL STRING QUARTET:
    IZABELLA SZAŁAJ-ZIMAK – I skrzypce 
    ELWIRA PRZYBYŁOWSKA – II skrzypce 
    MAREK CZECHaltówka
    MICHAŁ PEPOL – wiolonczela