Używamy Cookies w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Dalesze korzystanie z tego serwisu oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedz się więcej o naszej polityce prywatności

x

22-24/10/2015

Endrik Üksvärav
GaleriaEndrik Üksvärav
  • Imię Adam jest jak zbiorcze określenie obejmujące zarówno całą ludzkość jak i każdego człowieka z osobna [...] istnieje ono w każdym z nas, którzy niosą jego dziedzictwo, i że my, jako Adam, cierpimy i lamentujemy od tysięcy lat na ziemi. Sam Adam, nasz pierwszy ojciec, przewidział tragedię ludzkości i doświadczył jej jako swej własnej winy. Doświadczył wszystkich ludzkich katastrof – do głębi rozpaczy – Arvo Pärt

    Arvo Pärt / Adam’s Lament

    CZĘŚĆ 1:

    wykonanie:  Chór Kameralny Collegium Musicale / Jakub Pankowiak – organy / pod batutą Endrika Üksvärava

    program:

    Arvo Pärt An den Wassern zu Babel sßaen wir und weinten
    Arvo Pärt Alleluia-Tropus
    Arvo Pärt Summa
    Arvo Pärt Zwei slawiche Psalmen
    Arvo Pärt Most Holy Mother of God
    Arvo Pärt Da pacem Domine 

    Arvo Pärt / Adam’s Lament

    CZĘŚĆ 2:

    wykonanie:  Chór Kameralny Collegium Musicale / Orkiestra Kameralna l’Autunno / pod batutą Adama Banaszaka

    program:

    Arvo Pärt Salve Regina
    Arvo Pärt Adam’s Lament 

    Festiwal Nostalgia zakończy występ, w którym swoje siły połączą estoński chór kameralny Collegium Musicale prowadzony przed Endrika Üksvärava oraz poznańska orkiestra kameralna l’Autunno pod batutą Adama Banaszaka. W pierwszej części koncertu zabrzmią utwory Arvo Pärta na chór a capella, niekiedy z towarzyszeniem organów. Program chóralny stanowi przekrój twórczości kompozytora, poczynając od An den Wassern zu Babel saßen wir und weinten oraz Summy, napisanych w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia, aż po utwory z ostatnich dziesięciu lat, jak Da pacem Domine czy Alleluia-Tropus. Kompozycje te łączy tematyka religijna – ich teksty zaczerpnięte są z dawnych oraz współczesnych tekstów liturgicznych, a także z Księgi Psalmów. Ciekawy jest fakt, że Arvo Pärt sięga po teksty w różnych językach – od staro-cerkiewno-słowiańskiego i łaciny po język angielski. Wysłuchanie pierwszej części koncertu pozwoli słuchaczowi zauważyć, z jaką konsekwencją estoński kompozytor stosuje wypracowane przez siebie środki muzyczne. Dzieła chóralne Pärta niemal zawsze charakteryzuje granicząca z ascezą oszczędność, która u Estończyka nie stoi w sprzeczności z silnym ładunkiem emocjonalnym utworów.

    Drugą część koncertu wypełnią dwa utwory na chór i orkiestrę. Rozpocznie ją wykonanie Salve Regina z 2002 roku. Ta śpiewana w języku łacińskim antyfona maryjna ma w opracowaniu Pärta coś z lamentu. Kompozytor tworzy niespieszną narrację utworu prowadzącą do kulminacji, w której muzyka nagle urywa się, by powrócić do pierwotnego, spokojnego toku, jakby po chwili uniesienia (a może rozpaczy?) powrócić do medytacji i położyć całą nadzieję w Matce Boga.

    Festiwal zamyka polskie prawykonanie Adam’s Lament – kompozycji zainspirowanej tekstem kanonizowanego w 1987 roku świętego Sylwana. Pochodzący z Rosji mnich spędził większość swojego życia we wspólnocie monastycznej na greckiej wyspie Atos. To właśnie tam napisał Lament Adama, w którym ten rozpacza nad utraconym rajem, co stanowi metaforę lamentu nad kondycją ludzką. Tekst Sylwana, przetłumaczony ze starocerkiewnego na język rosyjski, śpiewany jest przez chór w sposób sylabiczny, to znaczy bez stosowania ozdobników, co sprzyja jego czytelności i zbliża go stylistycznie do śpiewu prawosławnego. Muzykę Pärta różni jednak od śpiewu cerkiewnego sposób, w jaki traktuje on partie chóralne – w zależności od pożądanego efektu estoński kompozytor pisze partie unisono lub też tworzy charakterystyczne dla jego stylu harmonie. Śpiewakom towarzyszy orkiestra smyczkowa, która zdaje się dopowiadać to, co w tekście mieści się poza słowami. Pärt nie stroni od momentów, kiedy chór śpiewa a capella, innym zaś razem od fragmentów na smyczki solo bądź tutti. Niektóre z tych fragmentów oddzielają różnej długości pauzy, dla których kompozytor przewidział specjalne miejsce w swojej muzyce. Współpracujący z Estończykiem w realizacji projektu Adam’s Passion amerykański reżyser Robert Wilson powiedział, że Pärt zapisuje ciszę, pauzy, które podobnie jak w teatrze dramatycznym i deklamacji nabierają specjalnej siły ekspresji.

  • Endrik Üksvärav

    Dyrygent i tenor. Ukończył Estońską Akademię Muzyczną, gdzie studiował dyrygenturę oraz grę na trąbce i na waltorni. W 2004 dołączył do zespołu muzyki dawnej Vox Clamantis, w 2010 roku zaś stworzył własny chór, Collegium Musicale, który szybko zdobył uznanie w Estonii i na świecie. Jako tenor występował w licznych rolach bachowskich, a także w projektach muzyki współczesnej, wcielając się między innymi w tytułową postać w operze Bernhard Schmidt Dominy Clementsa czy prawykonując Generation of Love Roxanny Panufnik. W 2015 r. wykonał również partię solową w Miserere Arvo Pärta, które było częścią spektaklu Adam’s Passion Roberta Wilsona.

    CHÓR KAMERALNY COLLEGIUM MUSICALE

    Chór został utworzony w 2010 roku przez dyrygenta Endrika Üksvärava. Celem grupy jest prezentacja muzyki poważnej na najwyższym światowym poziomie. Chór ma w swoim repertuarze utwory renesansowe oraz współczesne, szczególnie estońskich kompozytorów, jak Arvo Pärt, Erkki-Sven Tüür, Helena Tulve czy Veljo Tormis. Collegium Musicale współpracuje z wybitnymi dyrygentami jak Tõnu Kaljuste czy Andres Mustonen. W 2015 roku Chór Collegium Musicale odbył tournée po Japonii, w towarzystwie kompozytorów Arvo Pärta oraz Erkkiego-Svena Tüüra, których utwory wykonywał. Zespół dwukrotnie zdobył tytuł Chóru Roku w Estonii, w 2011 i 2014 roku.

    JAKUB PANKOWIAK

    Absolwent Akademii Muzycznej w Poznaniu (prof. Sławomir Kamiński) i Uniwersytetu Muzycznego w Warszawie (prof. Magdalena Czajka). W ramach programu Socrates/Erasmus studiował w Musikhochschule Lübeck w Niemczech (prof. Arvid Gast). Jest laureatem wielu konkursów organowych, m.in. Międzynarodowego Konkursu Organowego im. M. K. Čiurlionisa w Wilnie (III nagroda, 2011), Ogólnopolskiego Konkursu Wykonawstwa utworów organowych Dietricha Buxtehudego w Krakowie (I nagroda, 2008), Konkursu Polskiej Muzyki Organowej w Legnicy (I nagroda, 2006). Koncertuje jako solista i kameralista w Polsce, Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu i Izraelu.

    ADAM BANASZAK

    Dyrygent, ukończył poznańską Akademię Muzyczną w klasie dyrygentury symfoniczno-operowej prof. Marcina Sompolińskiego. Od 2006 prowadzi orkiestrę kameralną l’Autunno, zaś w latach 2013–2015 był kierownikiem muzycznym Teatru Muzycznego w Poznaniu. Bliski jest mu szczególnie repertuar operowy, czego dowodem są jego realizacje muzyczne Madama Butterfly, Don Giovanniego, Czarodziejskiego fletu, La Traviaty, Zemsty nietoperza, Orfeusza w piekle czy Księżniczki czardasza. Do jego ostatnich dokonań należy kierownictwo muzyczne głośnego prawykonania opery Czarodziejska góra Pawła Mykietyna, w ramach Malta Festival Poznań 2015.

    ORKIESTRA KAMERALNA L’AUTUNNO

    Orkiestra-laboratorium od 2013 związana z Nostalgia Festival Poznań (wykonania dzieła Luigiego Nono, Tigrana Mansuriana i Elliota Cartera). Wykraczając poza tradycyjne ramy muzyki klasycznej, zespół koncertował z takimi artystami i zespołami, jak: Archive, Electric Light Orchestra, Kwartet Jorgi, Mietek Szcześniak, Adam Sztaba, Serj Tankian, Motion Trio, Wacław Zimpel. Orkiestra w swej działalności wielokrotnie podejmowała interdyscyplinarny dialog z teatrem i filmem. W ramach Malta Festival Poznań przedstawiła spektakl Wędrująca orkiestra, za który została nagrodzona głównymi nagrodami w konkursach Nowe Sytuacje MFP i Dolina Kreatywna Telewizji Polskiej.

  • wykonanie części I: 

    JAKUB PANKOWIAK – organy 
    CHÓR KAMERALNY COLLEGIUM MUSICALE 
    POD BATUTĄ ENDRIKA UKSAVÄRA 

    wykonanie części II: 

    CHÓR KAMERALNY COLLEGIUM MUSICALE
    ORKIESTRA KAMERALNA L’AUTUNNO
    POD BATTUTĄ ADAMA BANASZAKA